ALKOHOLIZM, CZYLI DROGA DONIKĄD

 

            " - Co ty tu robisz! – spytał Pijaka, którego zastał siedzącego 
            w milczeniu przed
baterią  butelek pełnych i baterią butelek pustych.
         - Piję – odpowiedział ponuro Pijak.
         - Dlaczego pijesz? – spytał Mały Książę.
         - Aby zapomnieć – odpowiedział Pijak.
         - O czym zapomnieć? – zaniepokoił się Mały Książę, który jużzaczął mu współczuć.
         - Aby zapomnieć, że się wstydzę – powiedział Pijak, schylając głowę.
         - Czego się wstydzisz? – dopytywał się Mały Książę, chcąc mu pomóc.
         - Wstydzę się, że piję – zakończył Pijak rozmowę i pogrążył się w milczeniu.”


Antoine De Saint - Exupery
“Mały Książe"

    

 

Opracowała: 

Danuta Krupińska 

Szkoła Podstawowa nr2 w Grajewie 

 

 

Skala problemów alkoholowych zależy od postaw społeczeństwa wobec alkoholu, wiedzy na temat zagrożeń wynikających z picia, a także od wielkości spożycia napojów alkoholowych.Uciekanie dziecka w świat uzależnień wiąże się głównie z niezrozumieniem jego odczuć i potrzeb wieku młodzieńczego, nie akceptacją środowiska i najbliższego otoczenia. Aby uniknąć takiego stanu w domu i w kręgu rodzinnym, należy zwracać szczególną uwagę na to co dziecko mówi i jakie ma problemy. Należy znaleźć czas na wysłuchanie jego problemów, Unikać złośliwych i krytycznych porównań z innymi rówieśnikami. Młody człowiek doznaje w ten sposób urazu, że jest odtrącony i niepotrzebny. Należy tak kierować swoimi poczynaniami aby dziecko miało wiarę w siebie i poczucie bezpiecznego ogniska domowego.

 

PRZYCZYNY SIĘGANIA PO ALKOHOL PRZEZ DZIECI

 

Picie przez dzieci i młodzież jest prawdziwym nieszczęściem. Tymczasem coraz więcej nastolatków pije, nie tylko piwo i wino, ale również wódkę. Dorastające dzieci sięgają po alkohol, by:

Ø     poczuć się dorosłymi

Ø     dopasować się do pijącego otoczenia

Ø     czuć się dobrze i być na luzie

Ø     uciec od problemów

Ø     wyrazić swoją potrzebę buntu

Ø     doznać przygody i ryzyka

Ø     zaspokoić ciekawość

Ø     należeć do grupy rówieśniczej

Ø     przestać być nieśmiałym

Ø     poczuć smak alkoholu

Coraz częściej piją także dlatego, że nikt im nie przeszkadza w kupowaniu i spożywaniu alkoholu, a producenci alkoholu wydają co roku dziesiątki milionów, by alkohol reklamować i reklamy te adresują przede wszystkim do młodzieży. W latach dziewięćdziesiątych bardzo zwiększyła się ilość ludzi, którzy interesują się wiedzą na temat alkoholu, wśród nich jest także i młodzież. Problem spożywania alkoholu jest bardzo poważny, gdyż do grona osób spożywających alkohol dołączają coraz młodsze dzieci, z których większość stanie się młodocianymi alkoholikami lub alkoholikami w dorosłym życiu. Są to dzieci pochodzące z rodzin patologicznych, jak również z rodzin, które wydają się dobrze funkcjonować.

Młodzież najczęściej odzwierciedla zachowania dorosłych, a po zdobyciu w sobie wiadomy sposób butelki taniego wina i po jego wypiciu odnajduje w sobie stan lekkości (pozornej), łatwość nawiązywania kontaktu czy samozadowolenie z „obrotu świata wokół siebie”. Tak jak przy uzależnieniu od nikotyny, następuje zapotrzebowanie organizmu na zwiększoną ilość alkoholu, ochoty wprowadzenia się w stan „błogości” po przebytym stresie czy załamaniu. Wpływ obyczajów czyli wspólne picie stanowi bardzo popularny sposób nawiązywania i umacniania kontaktów między ludźmi. Od wczesnych lat uczymy się, patrząc na dorosłych, oglądając filmy i czytając książki, że wspólna konsumpcja napojów alkoholowych jest czymś atrakcyjnym. Następnie uczestnicząc w życiu towarzyskim sami odkrywamy uroki towarzyskiego picia, które dla wielu stają się źródłem radości, ułatwia zbliżenie się ludzi do siebie, tworzy okazję do spotkań, ułatwia zabawę i załatwianie interesów.

 

SKUTKI ALKOHOLIZMU WŚRÓD DZIECI

 

W ostatnich dziesięcioleciach odnotowuje się gwałtowny wzrost spożycia i produkcji napojów alkoholowych. Niepokojących wyników dostarczają liczne badania, które wskazują na to, iż z roku na rok wyraźnie obniża się wiek inicjacji alkoholowej wśród młodzieży oraz wzrasta wskaźnik intensywności picia, liczebność osób pijących nawykowo i systematycznie, a tym samym procent nastolatków uzależnionych od alkoholu i wymagających leczenia. Wszystko to świadczy o tym, że w naszym kraju następuje wzrost zainteresowania alkoholem wśród młodzieży. Badania alarmują, że około 90 % piętnastolatków piło już alkohol. Dziwi również to, iż picie bardziej rozpowszechnione jest u dziewczynek, niż u chłopców w tym samym wieku. W latach 1988 – 92, 70 – 80% młodzieży w wieku 12 – 18 lat miało za sobą próby picia alkoholu natomiast w roku 1994 odsetek ten wzrósł aż do 80 – 90%.” Około 20% polskich nastolatków nadużywa alkoholu w sposób przynoszący poważne szkody dla ich rozwoju, zarówno fizycznego jak i psychicznego. Przyczynia się do tego atrakcyjność alkoholu dla ludzi, bardzo dynamiczna jego promocja. Zwiększenie samodzielności młodzieży oraz zaniedbania rodziców i nauczycieli, którzy rozluźniają kontrolę wychowawczą i lekceważą zagrożenia związane z piciem ich dzieci i wychowanków Podstawowym wyzwaniem jest zaangażowanie rodziców, nauczycieli i społeczności do współpracy ze szkolnymi programami profilaktyki oraz rozwój profilaktyki rodzinnej. Dzieci jedenastoletnie, dwunastoletnie, których coraz więcej sięga po alkohol wciąż rosną, ich ciała rozwijają się, ich komórki są szczególnie narażone na działanie trucizn. Pijące alkohol nastolatki łatwiej popadają w alkoholizm niż ludzie fizycznie dojrzali. Dorosły osiąga późne stadia uzależnienia w okresie 5-10 lat picia, nastolatek może osiągnąć taki sam stan w okresie od sześciu miesięcy do trzech lat, a dodatkowo kuracja nastolatka jest daleko trudniejsza niż dorosłego. Zdaniem lekarzy i psychologów nawet niewielkie ilości alkoholu, niegroźne dla dorosłych, mogą uszkodzić procesy rozwojowe dzieci i młodzieży. Dotyczy to nie tylko rozwoju biologicznego, ale również procesów związanych z uczeniem się i zapamiętywaniem, oraz rozwojem uczuciowym. Gdy człowiek ma kilkanaście lat, budują się fundamenty jego umysłu i osobowości, a alkohol wypłukuje „cement” z tych fundamentów. Oszołomienie alkoholem dostarcza fałszywych informacji. Młodość to czas, gdy dziecko odkrywa różne barwy uczuć, a alkohol zamazuje różnorodność i bogactwo przeżyć. Młody człowiek uczy się wiązać swoje przyjemne stany emocjonalne z alkoholem, a nie z konkretnymi wydarzeniami życiowymi i w ten sposób oddala się od rzeczywistości. Wieloletnie badania naukowe udowodniły, że im wcześniej nastolatek zaczyna spożywać alkohol tym większe ryzyko uzależnienia i mniejsze szanse na sukces życiowy, dobre wykształcenie i pracę.

Alkohol stanowi groźny czynnik kryminogenny, ma istotny wpływ na sposób dokonania czynu zabronionego, wielokrotnie staje się motywem jego popełnienia. W 2002r. w wybranych kategoriach przestępstw (zabójstwo, udział w bójce lub pobiciu, zgwałcenie, kradzież, rozbój oraz wymuszenie) 43083 ujawnionych nieletnich sprawców czynów karalnych, w chwili popełnienia czynu 2 944 było pod wpływem alkoholu. Stanowi to 6,8% sprawców w branych pod uwagę kategoriach. W 2002roku policja ujawniła 8 796 nieletnich będących pod wpływem alkoholu.

 

DZIECKO WYCHOWUJĄCE SIĘ W RODZINIE ALKOHOLOWEJ

 

Dzieci alkoholików reagują na alkohol inaczej niż ich rówieśnicy z rodzin niepijących. Nikt nagle nie staje się alkoholikiem. Dzieci, które wychowują się w rodzinach , w których ktoś nadużywa alkoholu, żyją w poczuciu zagrożenia. Są często ofiarami przemocy fizycznej i psychicznej, a czasami również seksualnej. Jest ich w Polsce więcej niż dwa miliony. Wiele dzieci stara się utrzymywać w tajemnicy picie swoich rodziców. Wstydzą się, że są gorsze, mają zaburzenia emocjonalne związane z lękiem, ale starają się chronić dobre imię rodziny. Wcześnie uczą się, że nie mogą polegać na swoich rodzicach, czują się osamotnione, otaczający świat wydaje się im wrogi i obcy. Niektóre dzieci biorą na siebie nadmierną odpowiedzialność za problemy rodzinne, przejmują na siebie obowiązki dorosłych, bardzo starają się zadowolić innych, a przez to nie potrafią bawić się i cieszyć „latami dziecięcymi”. Inne źle się uczą, zachowują i pragną w ten sposób zwrócić na siebie uwagę. Mimo swego cierpienia, niektóre z nich starają się być opiekuńcze, przyjazne dla innych, gotowe do poświęceń i pomagają tym, którzy cierpią i są zagubieni. Szkody te nie mijają po uzyskaniu pełnoletności i rozpoczęciu dorosłego życia. W wielu przypadkach osoby te będą borykały się z różnymi problemami określanymi jako syndrom Dorosłego Dziecka Alkoholika i wymagającymi profesjonalnej pomocy psychologicznej. Zbyt mało ludzi reaguje na krzywdę dzieci w rodzinach alkoholowych. Zbyt wielu dorosłych nie zdaje sobie sprawy, jak ich zachowania w stanie nietrzeźwości są krzywdzące dla ich dzieci. Dzieci te, trzeba chronić przed bezpośrednimi skutkami nadużywania alkoholu w rodzinie. Muszą nauczyć się rozumieć, że jedno z jego rodziców jest chore, że dziecko nie jest zdolne do wyleczenia go z tej choroby i nie jest za nią odpowiedzialne. Trzeba nauczyć je, by umiały prosić o pomoc i przyjmować tę pomoc od innych, nauczyć pozytywnego stosunku do samego siebie, umiejętności odpoczynku i zabawy. Edukacja musi mieć na celu:

Ø     informowanie o konsekwencjach nadużywania alkoholu i metodach zapobiegania;

Ø     promocję zdrowego stylu życia, trzeźwości i abstynencji;

Ø     badanie i monitorowanie zjawisk w sferze problemów alkoholowych;

Ø    wzmacnianie świadomości i odpowiedzialności etycznej tych, którzy produkują, handlują i sprzedają napoje alkoholowe.

Spożywanie alkoholu zawsze jest związane z jakimś ryzykiem, ponieważ jest to substancja, która w ukryty sposób wpływa na psychikę dziecka i zaburza zdolność do racjonalnego myślenia i samokontroli. Spożywany w nadmiarze niszczy organizm, co może doprowadzić nawet do śmierci dziecka. Alkohol jest usypiaczem i znieczulaczem. Działa na mózg tak, jak środek usypiający, jak np. eter. Im więcej alkoholu w organizmie tym większy efekt. Jednak usypianie mózgu jest stopniowe i zaczyna się od zaburzania pracy umysłu i świadomości oraz ośrodków sprawujących kontrolę nad różnymi czynnościami. Upośledzane są te miejsca w mózgu, które są podstawą zdolności do oceny sytuacji i racjonalnego rozumowania. Osłabienie kontroli tych czynności powoduje chwilowe wyzwolenie niektórych zahamowań i dlatego wypicie pierwszych kieliszków przeżywane jest jako stan ożywienia, pobudzenia i ekscytacji. Dopiero trochę później ujawnia się nam prawdziwa natura alkoholu prowadząca do uśpienia i zatrzymywania kolejnych czynności mózgu, aż do stanu utraty równowagi i koordynacji, śpiączki, a w końcu do zatrzymania procesów niezbędnych do życia.

 

ZAPOBIEGANIE ALKOHOLIZMOWI WŚRÓD MŁODZIEŻY

 

Organizacje międzynarodowe, rządowe, czy wspólnot lokalnych odpowiadają za działania profilaktyczne i ich skuteczność. Należyte przygotowanie do samoobrony przed zniewalającymi nałogami dzieci i młodzież jest niezwykle ważną formą walki z tym problemem. Dramat uzależnienia może dotknąć każdą rodzinę i każdego z nas.

Zmniejszyć spożycie alkoholu przez młodych ludzi można przez ograniczenie możliwości jego zakupu, likwidowanie działań promujących picie młodzieży. Powinniśmy jako społeczeństwo uczyć postaw i umiejętności służących trzeźwemu życiu, tworzyć warunki dla dzieci i młodzieży do spędzania wolnego czasu bez alkoholu. Musimy sami nauczyć się wczesnego rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych wskazujących na rozwijanie się procesu uzależnienia się. Należy zachęcać lokalne władze oświatowe, by wprowadzały do szkół nowoczesne programy edukacyjne kształtujące postawy i umiejętności ważne dla zdrowego i trzeźwego życia, by uruchamiały świetlice socjoterapeutyczne dla dzieci z rodzin alkoholowych. Musimy sami czuwać nad przestrzeganiem prawnych zakazów sprzedaży alkoholu nieletnim, zadbać o dostępność materiałów edukacyjnych oraz o przeszkolenie np. nauczycieli, pracowników socjalnych, kuratorów sądowych w zakresie nowoczesnych metod rozwiązywania problemów alkoholowych.

 

                           RADY DLA RODZICÓW I WYCHOWAWCÓW

 

1.    Nie częstuj swojego dziecka alkoholem

2.    Rozmawiaj z dzieckiem o alkoholu

3.    Naucz się uważnie słuchać dziecka

4.    Pomóż dziecku dobrze czuć się ze sobą

5.    Pomóż dziecku radzić sobie z naciskiem grupy rówieśniczej

6.    Zachęcaj dzieci do zajęć sportowych

7.    Nie proś dziecko, by kupowało Ci alkohol

8.    SAM BĄDŹ DOBRYM PRZYKŁADEM.

 

 

BIBLIOGRAFIA

1.Mellibruda J., Alkohol i życie codzienne, Otwock 2001.

2.Wiśniewski P., Jak uchronić dziecko od narkotyków, alkoholu, Warszawa 1999.

3.Kessel N.,Walton H., Alkoholizm, Warszawa1967.

4.Sołtysiak T.(red.), Młodzież o patologii społecznej i jej niektórych zjawiskach, Bydgoszcz 1993.

5.Woititz J. G., Dorosłe dzieci alkoholików, Warszawa 2000.

6.Woleiz A., Współuzależnienie w rodzinie alkoholowej.